بنیاد سعدی، پایگاه توسعه زبان فارسی در جهان

دکتر پرویز عطایی – در بنیاد سعدی با دوست فرهیخته و ادیبمان  آقای سید باقر سخایی ، قائم مقام بنیاد سعدی، ملاقاتی دوستانه رخ داد. مدتی است که ایشان را از مجموعه نورانی «موسسه مهد قران» می شناسم. انسانی وارسته و عاشق قران و خود را خادم و خدمتگزار مردم ایران می داند و در این بنیاد با عشق و جدیت تمام در جهت اشاعه و توسعه آموزش زبان فارسی در اقصی نقاط جهان تلاش می کند.

این دیپلمات کارکشته وزارت امور خارجه که خدمات ارزنده ای را نیز در جهت بهبود امور سیاسی، اقتصادی کشور انجام داده است، ریاست انجمن دوستی ایران و قطر را عهده دار است. تعصبی خاص نسبت به بنیاد سعدی دارد و حاصل دیدار دوستانه با ایشان گزارشی است راجع به معرفی این بنیاد که در ذیل می خوانیم.

بنیاد سعدی؛ چرا به وجود آمد و چه میکند؟

همان‌طور که افراد زیادی در سراسر جهان علاقه‌مند به آموختن زبانی غیر از زبان مادری خود هستند و گاه حتّی ناچار از آن‌اند، دولت‌ها و ملّت‌ها نیز، در مقیاس کلان، تلاش می‌کنند تا زبان ملّی خود را به دیگر ملّت‌ها بیاموزند و زبان آنان را یاد بگیرند.

زبان فارسی قلمرو پهناوری از ماوراءالنهر، آسیای مرکزی، هند، افغانستان، آسیای صغیر و بالکان را در بر می­ گیرد وچون چتری بر جغرافیای پهناوری از جهان گسترده بوده است. هر چند امروزه این حضور و نفوذ بسی کمتر از گذشته است، هنوز در بسیاری از نقاط جهان شور و شوق زیادی برا‌ی آموختن زبان فارسی وجود دارد و زمینه‌های مساعد و موجبات و انگیزه‌های گوناگونی برای فارسی‌آموزی در خارج از کشور در کار است.

در سال 1391 هجری شمسی مطابق با2012 میلادی به منظور تقویت و گسترش زبان و ادبیّات فارسی در خارج از کشور و بهره‌گیری بهینه از ظرفیت­ های موجود داخل و خارج از کشور، بنیادی به نام «بنیاد سعدی» تأسیس شد تا مدیریّت راهبردی و اجرای فعالیت­های آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و رسانه‌ای را در حوزه زبان و ادبیّات فارسی در سطح بین المللی عهده‌دار شود.

بنیاد سعدی که مزیّن به نام « سعدی » است، وظیفة خاصّی برای « سعدی ‌پژوهی» برعهده ندارد و فقط به احترام آن شاعر و سخنور پر آوازه ایران نام او برای بنیادی که گسترش زبان فارسی را در جهان به عهده دارد، برگزیده شد. سعدی آموزگار جاودانه زبان و ادب فارسی در جهان است و از سال 656 که سال تالیف گلستان او است، فارسی آموزان در هر کجای جهان بر سر سفره ی گلستان نشسته، فارسی را به لطف حلاوت و ملاحت قصه های دل نشین سعدی آموخته اند مقام سعدی در تاریخ زبان و ادبیات فارسی همچون مقام گوته در ادبیات زبان  آلمانی و سروانتس در ادبیات زبان اسپانیایی است.

بنیاد سعدی نه‌ تنها غیرایرانیانِ علاقه‌مند به آموزش زبان فارسی را مخاطَب و موضوع فعّالیّت خود می‌شناسد بلکه آموزش زبان فارسی به ایرانیان مقیم خارج از ایران به‌ویژه جوانان ایرانی که در خارج متولّد شده و دور از سرزمین مادریشان رشد یافته‌اند نیز توجّه دارد.

این بنیاد در سال 1389 با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی به منظور تقویت و گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور و ایجاد تمرکز، هم‌افزایی و انسجام در فعالیت‌های مرتبط با این حوزه و بهره‌گیری بهینه از ظرفیت‌های موجود کشور،تاسیس شد تا براساس اهداف، سیاست‌ها، راهبردها و ضوابط حاکم بر روابط فرهنگی بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران، مدیریت راهبردی و اجرای فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و رسانه‌ای را در حوزه ی گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور با هماهنگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی عهده‌دار شود. بدیهی است که تاسیس بنیاد سعدی به معنی آن نیست که پیش از آن برای آموزش و گسترش اقدامی نشده است.

علت تاسیس بنیاد سعدی؛ درک و تصدیق این واقعیت بوده که وظیفه ی آموزش زبان فارسی در جهان، پیچیده تر و سنگین تر از آن است که بتوان با ساختار و ساز و کار قبلی از عهده آن بر آمد و برای تحمل آن بار سنگین به ساختاری با ستون های بیشتر و با شالوده هایی استوارتر احتیاج است علاوه بر این احساس می شد که تخصصی کردن آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبان ها ضرورت بیشتری دارد در نتیجه شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب کرد تا بنیاد سعدی تاسیس شود.

بنیاد سعدی تلاش می کند با برنامه ریزی علمی و روشمند و اقدامات سنجیده و تلاش پیگیر؛ مرجع، همراه و مددکاری باشد برای همه علاقمندانی که در خارج یا داخل ایران می‌خواهند فارسی بیاموزند. همة افراد و مؤسّسات کوچک و بزرگی که در جهان به امر فارسی‌آموزی اهتمام دارند، از دانشگاه‌های بزرگ و معتبر گرفته تا کودکستان­ ها و مدارسی که فارسی آموزی در برنامه آنها قرار دارد، مخاطبان این بنیاد خواهند بود.

مراکز تحقیق زبان فارسی

بنیاد سعدی سه مرکز تحقیقات زبان فارسی در دنیا دارد که عبارت است از « مرکز تحقیقات زبان فارسی در هندوستان»،‌ «مرکز تحقیقات زبان فارسی در پاکستان » و « تاجیکستان.

مراکز تحقیقات زبان فارسی وظیفه گسترش آموزش زبان را در کشور مقصد بر عهده دارند که در این زمینه با کمک رایزنی های فرهنگی فعالیت می کنند.

نسخه‌شناسی،‌ پژوهش و گسترش آموزش زبان فارسی مهمترین فعالیت‌های این مراکز است.

این پژوهشگاه در تألیف و آماده‌سازی‌ کتاب به محققان تاجیک یاری می‌رساند و با مراکز علمی ‌و فرهنگی تاجیکستان همکاری پیوسته دارد.

آدرس اینترنتی این پژوهشگاه www.pertaj.com است و مدیریت وبگاه به عهدۀ حسن قریبی، رئیس پژوهشگاه و نمایندۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی در مجامع علمی و فرهنگی تاجیکستان است.

اهداف و وظایف بنیاد سعدی

1-1. آموزش زبان و ادبیات فارسی به خارجیان و آشناسازی آنها با فرهنگ و تمدن ایرانی – اسلامی

1-2.  مدیریت علمی آموزش زبان و ادبیات فارسی در داخل و خارج از ایران از طریق طراحی و تدوین دوره های استاندارد آموزشی، آزمون های استاندارد و جلوگیری از برون سپاری برگزاری دوره های آموزش زبان و ادبیات فارسی

1-3. ارزیابی علمی محتواهای تولید شده توسط بنیاد سعدی و نیازسنجی دقیق علمی جهت تدوین منابع آموزشی با داشتن رویکرد «علم و عمل» به امر آموزش زبان و ادبیات فارسی

1-4. ایجاد، معرفی و تثبیت نمانام معتبر «سعدی» در حوزه آموزش زبان فارسی و صدور گواهینامه های معتبر بین المللی برای «فارسی آموزان» و «مدرسان زبان فارسی»

1-5. گسترش خط، زبان و ادبیات فارسی در میان ایرانیان مقیم خارج از کشور

1-6. آموزش از راه دور زبان و ادب فارسی با استفاده از فناوری‌های نوین

1-7. پشتیبانی و هدایت تحصیلی دانشجویان غیرایرانی زبان و ادب فارسی مشغول تحصیل در ایران.

1-8. برگزاری دوره های تخصصی تربیت مدرس زبان و ادبیات فارسی جهت اعزام استاد برای تدریس در دوره‌های کوتاه و طولانی‌مدت زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور

ترکیب ریاست و اعضای هیات امنای بنیاد سعدی

ریاست بنیاد سعدی با دکتر غلامعلی حداد عادل است که حضور ایشان به عنوان چهره ملی در رأس بنیاد سعدی، فرصت مناسبی برای بهره گیری از ظرفیت علمی و شخصیت ملی ایشان در امر گسترش زبان و ادبیات فارسی در اقصی نقاط جهان است.

اعضای هیات امنا بنیاد سعدی به شرح ذیل می باشد:

دکتراسحاق جهانگیری، معاون اول ریاست جمهور – دکتر محمدرضا مخبر دزفولی ،دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی- دکتر محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه- دکتر محمد منصور غلامی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری – دکترابراهیمی ترکمان، رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی- دکتر سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی- دکترسیدمحمد بطحایی، وزیر آموزش و پرورش     – عبدالعلی علی عسگری، رییس سازمان صدا وسیما   – آیت الله علیرضا اعرافی، رئیس جامعةالمصطفی العالمیّه  – دکتر محمدجعفر یاحقی، -عضو پیوستۀ شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مدیر قطب علمی فردوسی‌شناسی و ادبیات خراسان-دکتر مهدی محقق، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، مدیر مؤسسۀ مطالعات اسلامی دانشگاه تهران ـ دانشگاه مک گیل، رییس انجمن ترویج زبان و ادب فارسی، چهرۀ ماندگار سال 1380 در حوزۀ الهیّات- دکتر محمدرضا نصیری، دبیر فرهنگستان زبان و ادب فارسی، قائم مقام انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، مشاور علمی بنیاد ایران­شناسی – دکتر علی اشرف صادقی، -عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، چهرۀ ماندگار سال 1380 در حوزۀ ادب و فرهنگ و          استاد احمد سمیعی (گیلانی)، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، چهرۀ ماندگار سال 1380 در حوزۀ ادب و فرهنگ

چگونگی آموزش و پژوهش در بنیاد سعدی

زبان فارسی با سابقه ­ای کهن و اهمیتی روزافزون در جهان در حوزه ­های گوناگون علم، فرهنگ، سیاست و اقتصاد مورد توجه گویشورانِ بسیاری از زبان­ های دیگر جهان بوده است و تقاضا برای آموختن این زبان در بستر فرهنگ ایران زمین روز به روز افزایش می ­یابد.

علاقه­ مندان بسیاری برای ادامۀ تحصیل در رشته­ های گوناگون از کشورهای خارجی وارد دانشگاه ­های ایران می ­شوند و برای تحصیل در رشتۀ موردنظر نیاز به آشنایی با زبان فارسی در حوزه ­های مختلف علمی دارند.

اعضای نمایندگی ­های کشورهای خارجی در ایران و خانواده ­های آنان برای تعامل بهتر با ایرانیان به یادگیری زبان فارسی و فرهنگ ایرانی اسلامی علاقه­ مندند.

بازرگانان و فعالان اقتصادی کشورهای دیگر نیز از جمله مشتاقان یادگیری زبان فارسی و آشنایی با فرهنگ این سرزمین هستند.

معاونت آموزش و پژوهش بنیاد سعدی، در راستای تامین کتاب های آموزشی و خودآموز برای علاقه مندان به زبان فارسی، « شورای عالی برنامه ریزی درسی و تألیف منابع آموزشی » را تشکیل داده است. در این شورا 23 دوره کتاب های متنوع پیش بینی و برخی تا مراحل اجرایی پیش رفته است.

ریاست شورای عالی برنامه ریزی درسی و تالیف منابع آموزشی برعهده معاونت آموزشی و پژوهشی بنیاد سعدی است و با حضور فرهاد پالیزدار، معاون امور بین الملل بنیاد سعدی، عباس نجار، مدیر امور آموزشی بنیاد سعدی، سیدضیاءالدین تاج الدین، استاد دانشگاه علامه طباطبایی، امیررضا وکیلی فرد، رییس مرکز آموزش زبان فارسی دانشگااه بین المللی امام خمینی(ره)، احمد صفارمقدم، دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، حسین قاسم پور مقدم، رییس گروه تالیف زبان و ادبیات فارسی وزارت آموزش و پرورش، سید محمدرضا هاشمی، استادیار زبان و ادبیات انگلیسی و رییس کانون زبان ایران، بهروز محمودی بختیاری، دانشیار دانشگاه تهران و زهرا عباسی، استادیار مرکز تحقیقات زبان فارسی دانشگاه تربیت مدرس برگزار می شود.

در بخش مدیریت امور آموزشی نیز کلاس های تربیت مدرس زبان فارسی و کلاس های آموزش زبان فارسی برای غیر فارسی زبانان داخل کشور و دوره های دانش افزایی برگزار می شود.

چگونه از بنیاد سعدی حمایت کنیم؟

بنیاد سعدی شهرت خود را مدیون کوشش های بی وقفۀ مدرسان و فارسی آموزانی می داند که در خارج از کشور برای گسترش زبان فارسی تلاش کرده اند. این بنیاد که  متولی گسترش زبان فارسی در جهان است، همکاری نزدیکی با موسسه ها و نهادهای آموزشی و فرهنگی داخل و خارج از کشور دارد.

بنیاد سعدی، با همکاری و حمایت سازنده ای که با رآیزنی های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به عنوان نمایندگی های خود و هم چنین مراکز زبان فارسی در دانشگاه ها، موسسه های آموزشی و پژوهشی زبان فارسی در خارج از کشور دارد، به فعالیت های خود نظم می بخشد. اما حقیقت این است که بودجۀ اندک بنیاد،  پاسخ گوی نیاز های متعدد مرکزهای آموزش زبان فارسی در جهان نیست. بنابراین، گسترش طرح های بزرگ، برای گسترش زبان فارسی در جهان ، با حمایت و همکاری افراد و مراکزی که به حمایت از این نوع فعالیت¬ها  تمایل دارند، ممکن می شود.  منابع درآمدی حاصل از مراکز و حامیان مالی و معنوی بنیاد سعدی،  به بنیاد کمک خواهد کرد تا این گونه طرح ها را با توجه به درک و شناخت حوزۀ مسوولیت خود، به سرانجام برساند.

چنانچه تمایل دارید از گسترش زبان فارسی در جهان حمایت کنید و یا به دنبال ژرف گردانیدن درک فرهنگی دو سویه در حوزه های مختلف هنری، مانند موسیقی، تیاتر، سینما، هنرهای تجسمی و … هستید با کارشناسان ما در بنیاد سعدی تماس بگیرید. بنیاد سعدی با همکاری و حمایت های شما عزیزان می تواند با افراد بیشتری در جهان ارتباط برقرار کند. به خاطر داشته باشید،آشنایی با زبان فارسی، آشنایی با هفت هزار سال تمدن و فرهنگ و ارزش های صلح دوستانه و انسانی ایران خواهد بود.

شکل های مختلف حمایت

الف)حمایت معنوی

وقف زمین/ وقف ساختمان برای مدرسه زبان فارسی در داخل و خارج از کشور/ ساخت موسسه های زبان فارسی در دانشگاه های خارجی / عهده دار شدن هزینه پذیرش دانشجویان بی بضاعت و کم بضاعت در رشتۀ زبان وادبیات فارسی/ اعطای  جایزه های ویژه برای استادان و دانشجویان نخبه زبان فارسی و پژوهش گران برتر / آموزش رایگان زبان فارسی توسط معلمان و استادان / حمایت مالی به صورت مستقیم از یک گروه زبان فارسی در یک کشور/

(بر اساس قوانین بعضی از کشور ها، این گونه پرداخت ها می تواند به عنوان پرداخت مالیات محاسبه شود)

ب)حمایت مالی

شماره حساب بنیاد سعدی نزد بانک اقتصاد نوین:

برای کسب اطلاعات بیشتر با ما تماس بگیرید

سمیرا یافتیان، رییس اداره روابط عمومی

تلفن و نمابر :

982122414363+

982122414360+

982122414390+

yaftian@saadifoundation.ir

در پایان با توجه به اهداف عالیه این بنیاد پایگاه خبری اقتصاد روز تلاش خواهد نمود که مسائل مربوط به بنیاد سعدی را بطور وسیع منتشر نماید.