نگاهی به کتاب «مدل سازی و شبیه سازی عامل بنیان»

کتاب مدل سازی و شبیه سازی عامل بنیان

(Agent-Based Modeling and Simulation I: Practical guide to the analysis of complex systems)

نوشته‌ خوان مارتین گارسیا با ترجمه‌ امیر علم‌ بیگی و دکتر بابک افقهی، مدیرعامل سابق هلدینگ تاپیکو و معاون سابق سازمان برنامه و بودجه، راهنمایی آموزشی برای کار با مدل‌های عامل‌بنیان و نرم‌افزار ونتیتی است.

در این کتاب مفاهیم پایه‌ مدل‌سازی عامل‌ بنیان، نحوه‌ کار با نرم‌افزار و مجموعه‌ای از مثال‌ها و تمرین‌های گام‌به‌گام برای تحلیل سیستم‌های پیچیده ارائه شده است. تمرکز نویسنده بر پیوند دادن مفاهیم نظری با کار عملی روی مدل‌ها و شبیه‌سازی‌ها است.

ناشر این کتاب مرکز پژوهش‌ های توسعه و آینده‌ نگری سازمان برنامه و بودجه است.

از معرفی ایده‌ مدل عامل‌ بنیان تا ساخت مدل در نرم‌افزار ونتیتی

کتاب مدل سازی و شبیه سازی عامل بنیان (راهنمای عملی برای تجزیه‌وتحلیل سیستم‌های پیچیده (جلد اول)) به‌طور منظم از معرفی ایده‌ مدل عامل‌ بنیان تا ساخت مدل در نرم‌افزار ونتیتی پیش می‌رود. نویسنده در ابتدای کتاب تفاوت مدل‌های پویایی سیستم و مدل‌های عامل‌ بنیان را توضیح داده است و نشان داده که در چه شرایطی همگن‌ فرض‌کردن عناصر سیستم کافی نیست و باید به سراغ عامل‌های متمایز رفت. در همین بخش، مثال‌هایی مانند ترجیحات خرید مشتریان جوان یا برنامه‌ریزی ناوگان تاکسی برای نشان‌دادن ناهمگنی عامل‌ها به‌ کار رفته است.

کتاب مدل سازی و شبیه سازی عامل بنیان در چند بخش اصلی تنظیم شده است: مقدمه و مفاهیم پایه، معرفی نرم‌افزار ونتیتی، تمرین‌های عملی و مدل‌های نمونه و در ادامه مدل‌هایی برای تمرین بیشتر. در بخش نرم‌افزار، ساختار محیط ونتیتی، پنل‌ها، نحوه‌ تعریف شیء، متغیر، انباشت، جریان، متغیر کمکی، مجموعه‌ها و نحوه‌ی نوشتن معادلات و اجرای شبیه‌سازی تشریح شده است. خوان مارتین گارسیا در بخش مفاهیم پایه، واژه‌هایی مانند شیء، نوع‌ شیء، ویژگی، مرجع، دستور راه‌اندازی، متغیر تجمیعی، داده‌ی اولیه‌ی شیء و شبیه‌سازی گام‌به‌گام را توضیح داده است.

مدل‌های نمونه عامل‌بنیان

کتاب مدل سازی و شبیه سازی عامل بنیان سپس با مجموعه‌ای از مدل‌های نمونه مانند چراغ‌راهنمایی، ناوگان کامیون‌ها، اژدهایان و قلعه‌ها، والدین و فرزندان، چهار دزد دریایی، مدل‌های سیاه‌وسفید، مسابقه‌ اسب‌سواری، پرتاب ماهواره، سه سگ، جمعیت خرگوش‌ها، بازار طلا و سناریوهای دیگر ادامه پیدا کرده است.

هر مدل برای معرفی یک یا چند مفهوم جدید در مدل‌سازی عامل‌بنیان طراحی شده است؛ از تعریف متغیرهای کمّی و کیفی تا کار با مجموعه‌ها، ایجاد و حذف عامل‌ها در حین شبیه‌سازی، استفاده از داده‌های بیرونی، سری‌های زمانی، حساسیت‌سنجی و بهینه‌سازی. خوان مارتین گارسیا در سراسر کتاب، پیوند بین مفاهیم نظری و تمرین‌های عملی را حفظ کرده تا خواننده بتواند به‌تدریج مدل‌های پیچیده‌تر را در حوزه‌ی تخصصی خود پیاده کند.

درباره نویسنده

خوان مارتین گارسیا دارای مدرک دکترای مهندسی صنایع با گرایش سازمان‌دهی کسب‌وکار از دانشگاه پلی‌تکنیک کاتالونیا (UPC)، اسپانیا و دانش‌آموخته مدرسه مدیریت اسلون مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT)، آمریکا است.

او به‌عنوان مشاور شرکت‌ها و سازمان‌های دولتی در زمینه استفاده از مدل‌های شبیه‌سازی مبتنی بر پویایی‌شناسی سیستم‌ها (System Dynamics) بیش از ۳۰ سال سابقه فعالیت دارد.

خوان مارتین گارسیا همچنین جزو اساتید چندین دانشگاه اسپانیا و آمریکای لاتین است و دوره‌های آنلاین Vensim را به زبان انگلیسی و دوره‌های پویایی‌شناسی سیستم‌ها را در مؤسسه ATC-Innova به زبان اسپانیایی ارائه می‌دهد.

او همچنین نویسنده کتاب‌ها و ارائه‌دهنده سخنرانی‌های متعددی در زمینه کاربرد مدل‌های شبیه‌سازی در حوزه‌های کسب‌وکار، مسائل اجتماعی و محیط‌زیست است.

همکاران علمی خوان مارتین گارسیا در این اثر عبارت‌اند از:

دکتر فرانسیسکو کامپوسانو بولارین، استاد سازمان‌دهی کسب‌وکار در دانشگاه پلی‌تکنیک کارتاخنا (UPCT)، اسپانیا.

لنینگ مورا، دارای مدرک کارشناسی ارشد بهداشت محیط و بهداشت شغلی از سن‌دیگو، کالیفرنیا و دانش‌آموخته دوره عالی مدل‌سازی و شبیه‌سازی در نظام سلامت از دانشکده عالی نیروی دریایی (Naval Postgraduate School) مونتری – کالیفرنیا.

پروفسور گاوین ملز، دارای مدرک دکتری (PhD) و کارشناسی ارشد (MSc) از دانشگاه سوینبرن (Swinburne University) در ایالت ویکتوریا- استرالیا.

چرا باید کتاب مدل سازی و شبیه سازی عامل بنیان را بخوانیم؟

این کتاب امکان آشنایی مرحله‌به‌مرحله با مدل‌سازی عامل‌بنیان را فراهم کرده است؛ از تعریف مفاهیم پایه تا کار عملی با نرم‌افزار ونتیتی. خواننده با مثال‌های متنوع می‌بیند که چگونه می‌توان ناهمگنی عامل‌ها، تعاملات پیچیده و داده‌های واقعی را در یک مدل ترکیب کرد و رفتار سیستم را در سناریوهای مختلف تحلیل کرد.

خواندن کتاب مدل سازی و شبیه سازی عامل بنیان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های مدیریت، اقتصاد، علوم اجتماعی، مهندسی صنایع، سیاست‌گذاری عمومی و محیط‌زیست پیشنهاد می‌شود که به تحلیل سیستم‌های پیچیده، شبیه‌سازی رفتار عامل‌ها و استفاده از مدل‌های محاسباتی در پروژه‌های تحقیقاتی یا تصمیم‌گیری علاقه‌مند هستند.